หน้าหลัก > ข่าว > เกร็ดความรู้ > ๒๕ มีนาคม ๒๔๗๖ – พระยาชลยุทธโยธินทร์ ถึงแก่อนิจกรรม
๒๕ มีนาคม ๒๔๗๖ – พระยาชลยุทธโยธินทร์ ถึงแก่อนิจกรรม

ผู้ดูแลเว็บ สำนักศิลปวัฒนธรรม
2022-03-31 10:45:01

พระยาชลยุทธโยธินทร์ (อองเดร ดู เปลซี เดอ รีเชอลิเออ) หรือ กัปตันริเชอลิเออ เกิดเมื่อวันที่ ๒๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๓๙๕ เป็นอดีตผู้บัญชาการทหารเรือของกองทัพเรือสยาม เป็นรองผู้บัญชาการการรบของไทยในวิกฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ เมื่อวันที่ ๑๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๓๖ และเป็นผู้ออกแบบป้อมพระจุลจอมเกล้า

กัปตันริเชอลิเออ เป็นชาวเดนมาร์ก เชื้อสายฝรั่งเศส โดยสืบเชื้อสายมาจากพระคาร์ดินัล อาร์ม็อง ฌ็อง ดูว์ เปลซี เดอ รีเชอลีเยอ (Armand Jean du Plessis de Richelieu) อัครเสนาบดีและที่ปรึกษาของพระเจ้าหลุยส์ที่ ๑๓ แห่งฝรั่งเศส เข้ามารับราชการในกองทัพเรือตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๔๑๘ เป็นผู้บังคับกองเรือ พิทยัมรณยุทธ ที่ภูเก็ต กระทั่งวันอังคาร เดือนห้า ขึ้นสามค่ำ ปีมะแม เบญจศก จุลศักราช ๑๒๔๕ ตรงกับปี พ.ศ. ๒๔๒๖ กัปตันริเชลิเออขณะมีบรรดาศักดิ์เป็น "หลวงชลยุทธโยธินทร์" ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น "พระชลยุทธโยธินทร์" 

ในปี พ.ศ. ๒๔๒๘ กัปตันริเชอลิเออเป็นผู้ออกแบบและควบคุมงานก่อสร้างป้อมพระจุลจอมเกล้าบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา ตำบลแหลมฟ้าผ่า อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ ใช้ป้อมปืนแบบทันสมัยล่าสุดจากประเทศอังกฤษ ที่มีชื่อว่า "ปืนเสือหมอบ" ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๖ ทำการทดลองยิงครั้งแรกเมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๓๖ ก่อนวิกฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ เพียงเดือนเศษ

ในปี พ.ศ. ๒๔๓๐ กัปตันริเชอลิเออ ร่วมหุ้นกับ กัปตันอัลเฟรด จอห์น ลอฟตัส หรือ พระนิเทศชลธี  เปิดบริษัททำการเดินรถราง เป็นครั้งแรก เส้นทางจากตำบลบางคอแหลม ผ่านถนนเจริญกรุง ไปสิ้นสุดที่ศาลหลักเมืองกรุงเทพมหานคร เป็นรถรางสายแรกในเอเชีย ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๔๓๗ ได้พัฒนาเป็นรถรางเดินด้วยไฟฟ้า เริ่มเดินรถครั้งแรกเมื่อวันที่ ๒๒ กันยายน พ.ศ. ๒๔๓๗ ก่อตั้งบริษัทไฟฟ้าสยาม ทำการผลิตและจำหน่ายกระแสไฟฟ้า นอกจากนี้ท่านยังก่อตั้งบริษัทรถไฟปากน้ำซึ่งเปิดดำเนินการ รถไฟ สาย กรุงเทพ-สมุทรปราการ (ทางรถไฟสายปากน้ำ) ขนส่งผู้โดยสารและสินค้า ระยะทาง ๒๑ กิโลเมตร เป็นสายแรก เมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๖

ในช่วงวิกฤตการณ์ ร.ศ. ๑๑๒ กัปตันริเชอลิเออ เป็นผู้นำทหารเรือชาวเดนมาร์กเข้าร่วมรบต่อสู้กับกองเรือฝรั่งเศสที่ปากน้ำ ทั้งที่กงสุลเดนมาร์กมีคำสั่งไม่ให้ชาวเดนมาร์กเข้ายุ่งเกี่ยวในการศึกครั้งนี้ ขณะนั้นท่าน มียศเป็นพลเรือจัตวา ตำแหน่งรองผู้บัญชาการทหารเรือ ภายหลังการรบท่านได้รับพระราชทานยศเป็น พลเรือตรี พระยาชลยุทธโยธินทร์ และต่อมาได้เลื่อนตำแหน่งเป็นผู้บัญชาการทหารเรือ ดำรงตำแหน่งระหว่างวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๓ - ๒๙ มกราคม พ.ศ. ๒๔๔๔ กราบบังคมทูลลาออกจากราชการ เพื่อเดินทางกลับประเทศเดนมาร์ก นับเป็นผู้บัญชาการทหารเรือคนแรก และคนเดียวที่เป็นชาวต่างประเทศ

อีกเรื่องหนึ่งที่ได้รับมอบหมาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้มีการหล่อพระพุทธชินราช (จำลอง) ขึ้นที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร จังหวัดพิษณุโลก โปรดเกล้าให้พระยาชลยุทธโยธินทร์ อัญเชิญนำขึ้นแพ ล่องเรือมาคุมองค์ และแต่งที่กรมทหารเรือ โดยเป็นผู้ควบคุมการแต่งองค์พระ เสร็จแล้วเชิญลงเรือมณฑปแห่ไปประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตร เมื่อวันที่ ๑๓ ธันวาคม ปีเดียวกัน เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสยุโรป พระยาชลยุทธโยธินทร์รับหน้าที่กัปตันเรือพระที่นั่งทุกครั้ง พระยาชลยุทธโยธินทร์ (อองเดร ดู เปลซี เดอ รีเชอลิเออ) ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อวันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๗๖

แหล่งที่มา – Wikipedia

ภาพโดย - นายเอกลักษณ์ สุริยะญาติ