ศาลปราสาทสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์

       ศาลปราสาทนี้ ปัจจุบันเป็นอาคารก่ออิฐถือปูน รูปทรงหกเหลี่ยม ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ ประทับยืนเคียงข้างด้วยพระบรมรูปสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวีในพระอิริยาบถประทับนั่ง ทรงอุ้มสมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้ากรรณาภรณ์เพชรรัตน์ ประทับบนพระเพลา

          ประวัติความเป็นมาแต่เดิมนั้น บริเวณนี้เป็นเนินดินขนาดย่อม ก่อขึ้นเป็นเนินจากดินที่ขุดสระน้ำ เรียกกันว่าเนินพระนาง แต่เดิมมีศาลไม้ขนาดเล็กล้อมด้วยรั้วลวดหนาม เมื่อพื้นที่สวนสุนันทาเป็นโรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัยเมื่อปีพ.ศ.๒๔๘๐ นั้น ศาลไม้นี้นักเรียนฝึกหัดครูที่เป็นนักเรียนทุนจากจังหวัดต่างๆ จะนำพวงมาลัยดอกไม้ที่ร้อยขึ้นเอง มาสักการะขอพรก่อนเข้าหอพักทุกต้นภาคเรียน โดยเฉพาะนักเรียนที่เข้ามาอยู่ใหม่ จนกระทั่งปีพ.ศ.๒๕๐๗ สมัยคุณหญิงกรองแก้ว ปทุมานนท์ เป็นผู้อำนวยการวิทยาลัยครูสวนสุนันทา ได้มีดำริให้ขุดลอกสระน้ำ และบูรณะพื้นที่ เปลี่ยนศาลไม้ของเดิมเป็นศาลซีเมนต์ยอดเหม ขนาดหนึ่งห้อง และประกอบพิธีเปิด และจัดให้มีพิธีบวงสรวงถวายสักการะดวงพระวิญญาณสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ฯ ซึ่งได้ปฏิบัติต่อมาเป็นประจำ ทุกปี จนกระทั่งปีพ.ศ.๒๕๓๗ ศาลเดิมชำรุดทรุดโทรมไปตามกาลเวลา นายพล  คำปังสุ์ อธิการสถาบันราชภัฏ สวนสุนันทาในขณะนั้น ได้มีดำริให้บูรณะเปลี่ยนศาลใหม่ เป็นศาลปราสาทยอดเหมสามห้อง ขนาดใหญ่กว่าเดิม เป็นที่เคารพสักการะของข้าราชการ นักศึกษา และบุคลากรดังเช่นเคยเป็นมาในอดีต ทั้งได้จัดการปรับปรุงภูมิทัศน์ให้สวยงาม ประดับด้วยอ่างน้ำพุขนาดใหญ่ เป็นสถานที่สักการะ และเป็นสถานที่หย่อนใจของนักศึกษาได้ด้วย

ต่อมาในปีพ.ศ.๒๕๕๖ ในสมัยรองศาสตราจารย์ ดร.ช่วงโชติ  พันธุเวช อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏ  สวนสุนันทา ได้มีดำริปรับปรุงศาลปราสาทจากลักษณะของศาลพระภูมิ ให้มีลักษณะเป็นอาคารสิ่งปลูกสร้างแบบถาวร โดยจัดสร้างเป็นอาคารทรงแปดเหลี่ยม ประดับกระจกสีพระปรมาภิไธยย่อ จปร. ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ พระปรมาภิไธยย่อ ภปร. ในพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ พระนามย่อ ส.ก.ร. สุนันทากุมารีรัตน์ฯ ในสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี พระอัครมเหสีในรัชกาลที่ ๕ และพระนามย่อ ส.ส.ภ. (สายสวลีภิรมย์) ในพระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ปิยมหาราชปดิวรัดา พระอัครชายาเธอ ในรัชกาลที่ ๕ รวมทั้งได้จัดสร้างพระบรมรูป ๓ พระองค์ประดิษฐานไว้ป็นมิ่งขวํญ ที่เคารพสักการะของชาวสวนสุนันทา และปรับปรุงภูมิทัศน์  ให้สวยงามร่มรื่น เป็นสถานที่สำหรับเคารพสักการะ และสามารถพักผ่อนอิริยาบถของนักศึกษาได้อีกด้วย